Tuesday, November 21, 2017

ജെഹാൻഗീർ  ബൗനാഗരി ---എന്ന ഇന്ത്യൻ ഫിലിം ഫെസ്ടിവലുകളുടെ  പിതാവിനെ   ഓർക്കുമ്പോൾ….
 


വി കെ ചെറിയാൻ

( 1921-2004)

ഈ വര്ഷം  വടക്കു കിഴക്കൻ നഗരമായ ഗോഹട്ടിയും  ഇന്റർനാഷണൽ  ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിന്  ആഥിത്യം വഹിക്കുവാൻ പോകുകയാണ് . ഇതോടെ ഗോവ  ഉൾപ്പെടെ  ഏഴു   വലിയ അന്തർ  ദേശീയ ഫിലിം ഫെസ്ടിവലുകൾ നടക്കുകയാണ് , ഇന്ത്യയിൽ.


എങ്ങനെ ഇന്ത്യ  ഇത്രവലിയ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിൿവലുകളുടെ  കേന്ദ്രം ആയി ..എങ്ങനെ ആണ് ഈ ഫെസ്റ്റിവൽ സംസ്കാരം ഇന്ത്യയിൽ എത്തപ്പെട്ടത് എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടത്  തന്നെ ആണ്.

ചരിത്രം പറയുന്നത്  1952  ഇൽ  ആണ് ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ ഒരു അന്തർ  ദേശീയ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ സംഘടിപ്പിക്കപെട്ടത്.  അത് ഏഷ്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ  ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ ആയിരുന്നു.  ഈ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ പുറകിലെ  പ്രധാന വ്യക്തികൾ, സംഘാടകർ  രണ്ടു  പേര് ആയിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ഒരു ആശയം സ് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ  കൊണ്ട്  അഗീകരിപ്പിച്ച  ഇന്ദിര ഗാന്ധിയും, ഈ ഫെസ്റ്റിവൽ  സംഘടിപ്പിച്ച  ജെഹാൻഗീർ  ബൗനാഗരി എന്ന ഫ്രഞ്ച്  ഇന്ത്യക്കാരൻ -ജീൻ ...

മുൻ  ഫിലിം ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ  പ്രസിഡന്റ്  ഗൗതം കൗൾ  ഫിലിം ഫെസ്ടിവലുകളുടെ  ഈ ആരംഭം ഇങ്ങനെ  വിവരിക്കുന്നു. ഇന്ദിരാ  ഗാന്ധിയുടെ 1950 ലെ ഒരു പാരീസ് സന്ദര്ശനത്തിലാണ് , അവർ  ആദ്യമായി ജീനിനെ കാണുന്നത്.  അന്ന് അദ്ദേഹം യുനെസ്കോയിലായിരുന്നു  പണിയെടുത്തിരുന്നത്. ബൊoബേയിൽ  ഇന്നത്തെ ഫിലിം ഡിവിഷന്റെപൂർവികർ  ആയിരുന്ന  ബ്രിട്ടീഷ് സംഘടനയിലെ ഒരു ഫിലിം മേക്കർ ആയിരുന്നു ജീൻ.  അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ ഒരു പുതു സിനിമ സംസ്കാരം വളരേണ്ടത്തിനു കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. ലോക സിനിമയിലെ  നല്ല നിർമിതികൾ ഇന്ത്യയിൽ കാണിച്ചു ആണ് ഈ  സംസ്കാരം  വളർത്തെണ്ടത്  എന്നും ജീൻ അന്ന് പ്രധാന മന്ത്രി  നെഹ്രുവിന്റെ മകൾ മാത്രമായിരുന്ന ഇന്ദിര ഗാന്ധിയോട് പറഞ്ഞു .

" പാരിസിൽ നിന്ന് വന്നതിനു ശേഷം ഇന്ദിര ഗാന്ധി  ഒരു നോട്ട്  നെഹ്രുവിനു കൊടുത്തു. പുതിയ രാജ്യത്തെ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്ന  നെഹ്‌റു  ആ  നോട്ട് തന്റെ  വാർത്താ വിനിമയ  മന്ത്രിയെ ഏല്പിച്ചു . അത് കണ്ട മന്ത്രി ആരാണ് ഈ നൊട്ടിനു പുറകിൽ എന്ന് കണ്ടു പിടിക്കുയതും, ഇന്ദിര ഗാന്ധിയെ തന്നെ  ജീൻ  എന്ന ജെഹാജിർ ബൗനാഗരിയെ  ഇന്ത്യയിൽ കൊണ്ട് വന്നു, ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ സംഘടിപ്പിക്കുക  എന്ന ഭരിച്ച ചുമതല ഏല്പിക്കുകയൂം ചെയ്തു.ഇതിനായി  ജീനിനെ മന്ത്രലയത്തിന്റെ  ഉപദേശകനായി  നിയമിച്ചു . അദ്ദേഹമാണ്  1952  ലെ ആദ്യ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ സംഘടിപ്പിച്ചത്." കൗൾ പറഞ്ഞു.
പ്രധാന മന്ത്രി നെഹ്‌റു തന്നെ ആണ് ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ , ഏഷ്യൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ 1952  ജനുവരി 21 ഇൽ  ഉൽഘാ ടനം ചെയ്തത്.  ഇരുത്തപ്പത്തി മൂന്ന്  രാജ്യങ്ങളും , ഐക്യ രാജ്യളുടെ  (UN ) പ്രതിനിധികൾ , നാൽപതു ഫീച്ചർ ഫിലിമും, നൂറിൽ പരം ചെറു ചിത്രങ്ങളുമായി  ആദ്യ അന്തർ  ദേശീയ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ പങ്കെടുത്തു. മേളയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രം ബോംബെ  തന്നെ ആയിരുന്നു, ജനുവരി 24  മുതൽ ഫെബ്രുവരി ഒന്ന് വരെ ആയിരുന്നു അവിടെ പ്രദര്ശങ്ങൾ . അതിനു ശേഷം മേള ഡൽഹി, മദ്രാസ്, കൽക്കട്ട  എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും സഞ്ചരിച്ചു , പുത്തൻ  ഒരു ചലച്ചിത്ര സംസ്കാരത്തിന് നാന്ദി  കുറിച്ചു

ആദ്യ ഫെസ്റ്റിവൽ ഉൽഘാ ദാനം ചെയ്തു കൊണ്ട് നെഹ്‌റു പറഞ്ഞു,"  ഇന്ത്യൻ ഫിലിം ഇൻഡസ്ടറി സംഖ്യയിൽ വളരുന്നുണ്ട്, പക്ഷെ ഈ മേള വഴി  അവരുടെ  ഗുണ നിലവാരവും മെച്ചപ്പെടും എന്ന് ആശംസിക്കുന്നു."  അത് തന്നെ ആണ്  1962  മുതൽ എല്ലാ വർഷവും നടന്നു വരുന്ന  ഇന്ത്യൻ അന്തർ ദേശീയ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ (ഇപ്പോൾ ഗോവയിൽ എത്തി നില്കുന്നത്) ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും..



അന്നത്തെ മേളയെ കുറിച്ച് 1955 ഇൽ  ഇന്ത്യയിൽ  എത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് ഫിലിം പണ്ഡിത  മേരി സേത്തൻ  ഇങ്ങനെ എഴുതി."  ആദ്യ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിനെ സിനിമകൾ ഇന്ത്യൻ സിനിമ കുതുകികളിൽ  ഒരു വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, പ്രതേകിച്ചു ഇറ്റാലിയൻ , ജാപ്പനീസ്  സിനിമകൾ വഴി. സിനിമയെ പറ്റി  ഒരു പുതിയ അവബോധം ഈ ഫെസ്റ്റിവൽ ഇന്ത്യയിൽ  സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് നിസംശയം പറയാം ." മേരി സേത്താൻ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ പുതിയ  സിനിമ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രജ്ഞാതാവ്‌ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യൻ ഫിലിം  സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സംഘടക കൂടിയായിരുന്നു; ഇന്ദിര ഗാന്ധിയുടെ അടുത്ത സുഹൃത്തും, നെഹ്‌റു കുടുംബത്തിന്റെ  അവസമായിരുന്ന  തീൻ മൂർത്തി ഭവനിലെ സ്ഥിര  അതിഥിയും. സത്യജിത് റായിയെ  ഒരു ലോക ഫിലിം മേക്കർ ആക്കാൻ ഇവരുടെ പങ്കു  വളരെയാണ്...സത്യജിത് റായുടെ ആദ്യത്തെ ജീവിത കഥ എഴുതിയതും  മേരി സേത്തൻ തന്നെ.

ആദ്യ ഫിലിം ഫെസ്ടിവളോടെ ജീൻ ബൗനാഗരിയുടെ  ഇന്ത്യൻ സിനിമ രംഗത്തെ ബാന്ധവം അവസാനിക്കുന്നില്ല .  1950  ഇൽ  ആണ് ആദ്യ ഫിലിം അന്യൂഷണ കമ്മിറ്റി  റിപ്പോർട്ട് കേന്ദ്ര ഗവണ്മെന്റ്  സ്വീകരിക്കുന്നത്. ആ  റിപ്പോർട്ടിൽ ആണ്, ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ഫിലിം ഫിനാൻസ് കോർപ്രോറേഷൻ ,ഫിലിം ആര്കയ്‌വ് , ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനം  എന്നിവയെ   ഇന്ത്യൻ സിനിമകയു  ഒരു പുതിയ സംസ്കാരം നിര്മിച്ചെടുക്കുവാൻ  സ്ഥാപിക്കണം എന്ന നിർദേശം ഉണ്ടായതു. ഈ നിർദേശങ്ങളെ നടപ്പിലാക്കാൻ  സർക്കാർ  ജീനിനെ തന്നെ ആണ് ഏല്പിച്ചത്.  പക്ഷെ അദ്ദേഹത്തെ മന്ത്രലയത്തിലെ ഉപദേശകനായി അല്ല. ഫിലിം ഡിവിഷന്റെ മേധാവി എന്ന നിലയിലാണ് സർക്കാർ ഇന്ത്യയിൽ പിടിച്ചു നിറുത്തിയത്.

"ബൗനാഗരിയാണ്, ഭാരത സർക്കാരിന്റെ പരസ്യ ചിത്രങ്ങളുടെ വിഭാഗമായ ഫിലിം ഡിവിഷനെ ഒരു ലോക നിലവാരത്തിലുള്ള  ഡോക്യുമെന്ററി  യൂണിറ്റ് ആക്കി മാറ്റിയത്, അതും അൻപതുകയിലെയും, അറുപതു കാലിലും തന്നെ.  നിയോ റീലിസ്‌റ്   സിനിമ സങ്കേതങ്ങൾ   ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നതും അദ്ദേഹം ആയിരുന്നു,. അദ്ദേഹം കമ്മീഷൻ  ചെയ്ത  ഇന്ത്യയെ പറ്റിയുള്ള സ്വാതന്ത്രത്തിന്റെ  ഇരുപത്തി അഞ്ചാം വാർഷികതിനെ പറ്റിയുള്ള  ചിത്രങ്ങൾ ലോകത്തു എമ്പാടും പ്രദര്ശിപ്പിക്കപെടുക ഉണ്ടായി.", ജീനിന്റെ  ഫിലിം ഡിവിഷൻ പ്രവർത്തനത്തെ പറ്റി, കേംബ്രിഡ്ജ് ഗവേഷകൻ  പീറ്റർ സ്യൂട്ടോറിസ്  എഴുതി.

" എന്റെ അച്ഛൻ (ജീൻ) പുതിയ നല്ല  ഫിലിം മേക്കേഴ്സിനെ കണ്ടെത്തുകയും, അവർക്കു അവസരം കൊടുക്കയും ചെയ്യുന്നതിൽ അഗ്രഗണ്യൻ ആയിരുന്നു. സുഖ് ദേവ്, എം ഫ് ഹുസൈൻ , എൻ  വി കെ മൂർത്തി തുടങ്ങിയവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടു പിടിത്തങ്ങൾ ആണ്." ജീനിന്റെ മകൾ ജാനിനെ  ബറൂച്ച  പറയുന്നു.
എന്തിനു പറയുന്നു , നമ്മുടെ ഒക്കെ പ്രിയങ്കരനായ പി കെ നായർ (നായർ സാർ) ജീനിനെ ഒരു കണ്ടു പിടിത്തം തന്നെ ആയിരുന്നു.   എനിക്ക് അനുവദിച്ച അവസാനത്തെ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ അദ്ദേഹം ജീനിനെ ഓർത്തെടുത്തു. " " ആദ്യത്തെ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ പുറകിൽ ഒരു ബൗനാഗരിയാണ് എന്ന് ബോംബയിൽ  വാർത്ത പടർന്നു. മാത്രവുമല്ല അദ്ദേഹം പുതിയ  ഫിലിം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പണി പുരയിൽ ആണ് എന്നും അറിഞ്ഞു. ഞാൻ ഡൽഹിയിൽ പോയി അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു. നിങളെ പോലെ ഉള്ളവരെ ആണ് എനിക്കും പുതിയ ഫിലിം സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ആവശ്യം , ജീൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു. അടുത്ത് തന്നെ  പരസ്യ പെടുത്തുവാൻ പോകുന്ന ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റിറ്റു ട്ടിന്റെ  ലൈബ്രറിയുടെ  ചുമതലക്കാരൻ ആയി എന്നെ ആണ് അദ്ദേഹം കണ്ടിരുന്നു എന്ന് ഞാൻ വിചാരിച്ചില്ല. 


അവിടെയാണ് ദേശീയ ഫിലിം ആർക്കിവിന്റെ  തുടക്കവും", നായർ സാർ നദിയുടെ ജീനിനെ ഓർത്തു . ആ സമയത്തു നായർ സാർ  ബോംബെയിൽ  മെഹബൂബ് സ്റ്റുഡിയോയിൽ  അസിറ്റന്റ് ഡയറക്ടർ  ആയി കഴിയുന്ന കാലമായിരുന്നു.

അങ്ങനെ ആദ്യ അന്തർ ദേശീയ  ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ ഒരു പുതിയ കാഴ്ചയുടെ സംസ്കാരം മാത്രമല്ല, ഒരു പുതിയ സിനിമ സംസ്കാരത്തെ തന്നെ  വാർത്തെടുത്തു  എന്ന് പറയേണ്ടി വരും.  അതിനു കാരണക്കാരൻ  അന്തർ ദേശീയ  ഫിലിം ഫെസ്ടിവലുകളുടെ  പിതാവ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന  ജെഹാഗീർ  ബൗനാഗരി എന്ന ജീൻ  തന്നെ. ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ ഫെസ്റ്റിവലും, അവിടുത്തെ കൂട്ടായ്മകളും  ഓർമിച്ചെടുക്കേണ്ട  ഒരു വെക്തി.
(Ref. India’s film society movement: The Journey and Impact by VK Cherian. Publishers SAGE India)






Friday, November 10, 2017

My Malaylam article on Demonistation

മോഡി മാജിക് തീരുന്നോ? read more http://malayalanatu.com/archives/5430

ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ഒരു നാടോടി കൂട്ടം തങ്ങളുടെ വായ്ത്താരി കൊണ്ട് കോടതികളെ സ്തംഭിപ്പിക്കുന്നതായി പറഞ്ഞുകേള്‍ക്കാറുണ്ട്. സണ്ടോ ഓയിൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു തരം ലൈംഗിക ഉത്തേജന എണ്ണ വിൽക്കുന്നവർ ആണിവര്‍. ഏറെ ആളുകൾ കൂടുന്ന കോടതി പരിസരത്തും വർഷങ്ങളായി അവർ വില്‍പ്പന നടത്താറുണ്ട്, . വായ്ത്താരിയുടെ മാസ്മര ശക്തി കൊണ്ട് കക്ഷികളേയും, വക്കീലന്മാരേയും മൊത്തം ആള്‍ക്കൂട്ടത്തേയും പിടിച്ചു നിര്‍ത്തിയാണ് ഇവരുടെ വ്യാപാരം . ഈ വില്പന പലപ്പോഴും, കോടതി വ്യവഹാരങ്ങളെ സ്തംഭിപ്പിക്കുകയോ  മന്ദഗതിയിൽ ആക്കുകയോ ചെയ്യാറുണ്ട്.  കക്ഷികളും വക്കീലന്മാരും നാടോടികളുടെ ജാലവിദ്യയില്‍ ലയിച്ച് കോടതിയെ തന്നെ മറക്കും . നോട്ട് റദ്ദാക്കലിന്‍റെ ഒന്നാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന വേളയിൽ  ഓര്‍മ്മിക്കാവുന്ന ഒരു കഥയാണ് ഇത്. കാരണം അഞ്ഞൂറ് , ആയിരം രൂപ നോട്ടുകൾ റദ്ദാക്കല്‍ വഴി പ്രധാനമന്ത്രി  ചെയ്തതും ഏകദേശം ഇതേ പണിയാണ്. സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ പിടിച്ചുലച്ച്, ഒരു ജാലവിദ്യയിലെന്ന പോലെ നിശ്ചലമാക്കി, ജനങ്ങളെ അവരുടെ സാധാരണ ജീവിതത്തിൽ നിന്നും മാറ്റി നിര്‍ത്തി, തന്‍റേതായ  ചില ലാട സാമ്പത്തിക പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ നടത്തി കേമനായി ഇരിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം. ലോകം മുഴുവൻ പമ്പരവിഡ്ഡിത്തമായി വിമർശിച്ചിട്ടും, മോഡിജി  അതിനെ പ്രകീർത്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്, ഇപ്പോഴും . 

ഉത്തർ പ്രദേശിലെ അസംബ്ലി തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി ജെ പി സ്വന്തമായി ഭൂരിപക്ഷം നേടിയെടുത്തത് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ വിജയമാണ്. ഇത് നോട്ട് റദ്ദാക്കലിന് ശേഷമായിരുന്നു എന്നത് സത്യം.  നിങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ മെച്ചപ്പെടുത്തും, ഇല്ലെങ്കില്‍  എന്നെ കൊന്നോളൂ  എന്നൊക്കെ നാട്ടു ലാടന്‍റെ ശൈലിയിൽ,  വിളിച്ചു കൂകി ജനങ്ങളുടെ കണ്ണിൽ പൊടിയിട്ട് , തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ .വിജയിക്കുന്നു.  മേമ്പൊടിയായി, അവിടെ ഭരിച്ച പാർട്ടിയിൽ ഒരു നേതൃ വിഭാഗീയത, പിണിയാളുകളെ കൊണ്ട് സൃഷ്ടിച്ച് തെരഞ്ഞെടുപ്പിനു മുൻപേ  അവരെ തളർത്തുന്നു. അതിനു ഹിന്ദുത്വ എന്ന മധ്യകാല വിചാര സരണിയുടെ പരിവേഷം കൂടി ആയപ്പോൾ രാജ്യം ഒരു ഭൂതാവിഷ്ട സ്ഥിതിവിശേഷത്തിൽ ആയി. എന്നാൽ എല്ലാ ഭൂതാവേശത്തിനുമുള്ളതുപോലെ മോദിജിക്കും അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ രാഷ്‌ടീയത്തിനും അദ്ഭുതകരമായ ചില മറുമരുന്നുകള്‍ ഉണ്ടായിവരുന്നതായി കാണുന്നു. കോൺഗ്രസ് നയിക്കുന്ന പ്രതിപക്ഷം അല്ല ഇതിനു പിന്നില്‍ .  നോട്ട് റദ്ദാക്കലും  ജി.എസ് ടി എന്ന് ഏറെ കൊട്ടി ഘോഷിച്ച നികുതി പരിഷ്കാരവും മോദിയുടെ പാർട്ടിയെ  പിന്തുണക്കുന്ന ഗുജറാത്തിലെ വ്യാപാരികളെയാകെ പരിഭ്രമിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ജി എസ് ടിക്ക് എതിരെ നടന്ന ഏറ്റവും വലിയ റാലി സൂറത്തിൽ ആണ് എന്ന് വാർത്തകൾ വന്നപ്പോൾ അത് ആർക്കും വിശ്വസിക്കാനായില്ല. എന്നാൽ ഗുജറാത്ത് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വേളയിൽ, മോദിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വാഗ്ദാനം മൂന്നു മാസത്തിനകം, ജി എസ് ടി അഴിച്ചു വാർക്കും എന്നാണ്. 

നോട്ട് റദ്ദാക്കലും , ജി എസ് ടി നികുതി പരിഷ്കാരവും കൂടി ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക ഘടനയെ  വലിയ പ്രതിസന്ധിയിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ചെറുകിട വ്യവസായ, വ്യാപാര രംഗം കീഴ്മേൽ മറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖല ഏകദേശം സ്തംഭിച്ച അവസ്ഥയിൽ ആണ്. ഡൽഹിയിൽ, ഒരു റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഉടമ, ജയിലിൽ ആണ്, മറ്റൊരാൾ ഒളിവിലാണ് . ഒരു കമ്പനിയെ ബാങ്കുകൾ ഏറ്റെടുത്തു കഴിഞ്ഞു. വിദേശ നിക്ഷേപം എന്ന വാക്ക്  തന്നെ വാർത്താമാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു . ഓഹരി വിപണി മാത്രമാണ് മുകളിലേക്ക് പോകുന്നത്.  നിക്ഷേപിക്കാൻ, മോദിജി ബാക്കി വെച്ചത് അത് മാത്രമാണ്, എന്ന് തോന്നുന്നു. ഇവിടെയാണ് പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടേയും, കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടേയും  പ്രസക്തി. അമേരിക്കയിലെ സാം പിട്രോഡ നേതൃത്വം കൊടുത്ത രണ്ടാഴ്ചത്തെ വിപാസന രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് പൊതു സമ്മതിയുള്ള കാര്യങ്ങൾ, നല്ല വേദികളിൽ, അത് അംഗീകരിക്കുന്ന ആൾക്കാരോടൊപ്പമിരുന്ന്‍ ചർച്ച ചെയ്യുവാന്‍ അവസരം സൃഷ്ടിച്ചു. ടെലിവിഷനും, ഓൺലൈൻ മാധ്യമങ്ങളും വഴി അവ ഇന്ത്യയിലും എത്തിയപ്പോൾ, പപ്പു(വിഡ്ഡി ) എന്ന വിളി രാഹുലിനാണോ, പ്രശ്നങ്ങൾ ഒക്കെ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്ന മോദിക്കാനോ യോജിക്കുക എന്നു വരെ ചര്‍ച്ച നടന്നു. read more http://malayalanatu.com/archives/5430


നോട്ട് റദ്ദാക്കലും , ജി എസ് ടി നികുതി പരിഷ്കാരവും കൂടി ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക ഘടനയെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ചെറുകിട വ്യവസായ, വ്യാപാര രംഗം കീഴ്മേൽ മറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖല ഏകദേശം സ്തംഭിച്ച അവസ്ഥയിൽ ആണ്. ഡൽഹിയിൽ, ഒരു റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഉടമ, ജയിലിൽ ആണ്, മറ്റൊരാൾ ഒളിവിലാണ് . ഒരു കമ്പനിയെ ബാങ്കുകൾ ഏറ്റെടുത്തു കഴിഞ്ഞു. വിദേശ നിക്ഷേപം എന്ന വാക്ക് തന്നെ വാർത്താമാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു . ഓഹരി വിപണി മാത്രമാണ് മുകളിലേക്ക് പോകുന്നത്. നിക്ഷേപിക്കാൻ, മോദിജി ബാക്കി വെച്ചത് അത് മാത്രമാണ്, എന്ന് തോന്നുന്നു. ഇവിടെയാണ് പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടേയും, കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടേയും പ്രസക്തി. അമേരിക്കയിലെ സാം പിട്രോഡ നേതൃത്വം കൊടുത്ത രണ്ടാഴ്ചത്തെ വിപാസന രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് പൊതു സമ്മതിയുള്ള കാര്യങ്ങൾ, നല്ല വേദികളിൽ, അത് അംഗീകരിക്കുന്ന ആൾക്കാരോടൊപ്പമിരുന്ന്‍ ചർച്ച ചെയ്യുവാന്‍ അവസരം സൃഷ്ടിച്ചു. ടെലിവിഷനും, ഓൺലൈൻ മാധ്യമങ്ങളും വഴി അവ ഇന്ത്യയിലും എത്തിയപ്പോൾ, പപ്പു(വിഡ്ഡി ) എന്ന വിളി രാഹുലിനാണോ, പ്രശ്നങ്ങൾ ഒക്കെ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്ന മോദിക്കാനോ യോജിക്കുക എന്നു വരെ ചര്‍ച്ച നടന്നു. read more http://malayalanatu.com/archives/5430


Tuesday, August 8, 2017

വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം എന്റെ ഒരു ലേഖനം കലാകൗമുദിയിൽ  വന്നിരിക്കുന്നു



 

Saturday, July 29, 2017


ഒരു  എത്തിനോട്ടം -മലയാള സിനിമ ദേശീയ, ലോക ഭൂപടത്തിലേക്ക് -
 വി  കെ  ചെറിയാൻ 



മലയാള സിനിമയുടെ "നിത്യ ഹരിത " നായകൻ , പ്രേം  നസിർ  ആയിരുന്നു ആ സ്വീകരണത്തിലെ താരം .എൺപതുകളിലെ ആ സന്ധ്യയിൽ , ദേശീയ  സിനിമ ജൂറി  അദ്ധ്യക്ഷൻ  ആയതിന്റെ ഒരു  ഗൗര വ വുമായി ആയിരുന്നു  അദ്ദേഹം സംസാരിക്കാൻ  തുടങ്ങിയത്.   അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ  സുകുമാർ അഴികോടിന്റെ  പുസ്തകം "തത്വമസി "ഒരു നോവൽ എന്ന രീതിയിലും വിവരിച്ചു . അടുത്ത പ്രാസംഗികൻ ആയിരുന്ന വീരേന്ദ്ര കുമാർ  എം പി യുണ്ടോ വിടുന്നു. പേരെടുത്തു  നസിറിനെ കളിയാകാതെ  ബുക്ക് വായിക്കാതെ ബുക്കിനെ പ റ്റി  സംസാരിക്കുന്നവരെ അദ്ദേഹം ശരിക്കും കശക്കിയടിച്ചു  .  സെൻട്രൽ  ഡൽഹിയിലെ മഹാരാഷ്ട്ര  രംഗയാണ് ഹാളിൽ ഡൽഹി മലയാളി  ഫിലിം സൊസൈറ്റി അംഗങ്ങൾ  അത് ഒരു കള്ള ചിരിയോടെ കണ്ടിരുന്നു.  തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ ,ഇങ്ങനെ എത്രയോ കാഴ്ചകളുടെയും, സംവാദങ്ങളുടെയും ഒരു അകെ തുകയാണ്  മലയാള സിനിമയുടെ  ദേശീയവും അന്തർ ദേശീയവുമായ  ഇന്നത്തെ അഗീകാരം.
അതിൽ  ഇനിയും അധികം മലയാളി സിനിമ രംഗം അഗീകരികേണ്ട  ഒരു സംഘടനയും ചില വ്യക്തികളും ഉണ്ട് ,ഡൽഹി മലയാളീ അസോസിയേഷനും, ഡൽഹി മലയാളീ ഫിലിം സൊസൈറ്റിയും, വി , കെ മാധവൻ  കുട്ടിയും, കെ എ നായരും, യു രാധാകൃഷ്ണനും , മാവേലിക്കര രാമചന്ദ്രനും കൂടുന്ന  കുറേപേർ.

1972ഇൽ ആണ്  ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റി  ഡൽഹിയിൽ നല്ല മലയാള  സിനിമകളുടെ ഒരു ഫെസ്റ്റിവൽ സംഘടിപ്പിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയത്. അതും നഗരത്തിലെ അന്തർ ദേശീയ സമ്മേളനങ്ങൾ  നടക്കുന്ന ,വിഗ്യാൻ  ഭവനിൽ  തന്നെ. ആദ്യത്തെ ഫെസ്റ്റിവൽ പുരസ്‌കാരം  പി എൻ മേനോന്റെ  "ഓളവും തീരവും" എന്ന സിനിമക്കു  ആയിരുന്നു . 1973 ലെ അവാർഡ് മേനോന്റെ തന്നെചെമ്പരത്തിക്കും. ഇതിനിടയിലാണ് അടൂര് ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ "സ്വയംവരം " നാലു ദേശീയ ബഹുമതികൾ കരസ്ഥമാക്കി എല്ലാവരെയും അമ്പരപ്പിക്കുന്നത് . അതും ഒരു ഡൽഹി കഥ തന്നെ.
വര്ഷങ്ങളുടെ കാത്തിരിപ്പിനു ശേഷം  1965 ൽ  പുണെ ഫിലിം ഇന്സ്ടിട്യൂട്ടിൽ നിന്ന് സംവിധാനം പഠിച്ചു ഇറങ്ങിയ അടൂർ  ഫിലിം ഫിനാൻസ് കോർപറേഷന്റെ  സഹായത്തോടെ "സ്വയംവരം" സംവിധാന൦   ചെയ്തു, ചിത്രലേഖ ഫിലിം കോപറേറ്റീവിന്റെ പേരിൽ   നാട്ടിലെ സിനിമ  തീയേറ്ററുകളിൽ 1972 ഇൽ  പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരു ആഴ്ചക്കു ശേഷം തീയേറ്ററുകൾ "സ്വയംവരം" പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത് നിര്ത്തി ..കാരണം " അടൂർ ഭാസി ഇല്ലാത്ത പാടാമോ, ഒരു നാലഞ്ചാറു    പാട്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ..എന്നും ചിലർ. ..അങ്ങനെ പുതിയ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ഉദ്‌ഘോഷകർ ആയ അടൂരും സംഘവും  പരുങ്ങലിൽ ആയി. " പിന്നെ ഞങളുടെ പ്രതീക്ഷ അവാര്ഡുകൽ ആയിരുന്നു."  അടൂർ ആ കാലഘത്തെ അയവിറക്കി .  പി കെ നായർ പൂനെയിൽ നിന്ന്  കേരള ജൂറിയുടെ ചെയര്മാന്  ആയതു അടൂരിനും കൂട്ടർക്കും  ഏറെ പ്രതീക്ഷ നൽകി. പക്ഷെ ആ  കാലഘട്ടത്തിൽ  അവാർഡുകൾ കേരള സർക്കാരിന്റെ പി ആർ  ഡി  യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ പ്രഭുക്കൾ ആയിരുന്നു  നടത്തിയിരുന്നത് . അവർ തീരുമാനിച്ചു, പുണെ ഫിലിം ഇൻസ്റിറ്റ്യൂകാ ർക്കു സിനിമയെ പറ്റി  ഒന്നും അറിയില്ല എന്നും , മേ രിലാൻഡിലെ സുബ്രമണ്യൻ മൊതലാളി   തന്നെ മലയാള സിനിമയുടെ സ്വാമി എന്നും തീരു മാനിച്ചു. ജൂറി  ചെയര്മാൻ  പി കെ നായരുടെ വാദങ്ങളെ മറി കടന്നു  "കുമാര സംഭവം" തന്നെ നല്ല മലയാള സിനിമ ആയി  1972 ൽ .

ദേശീയ അവാർഡുകൾക്ക് അന്ന് സിനിമ പോകുന്നത് മദ്രാസിലെ പ്രാദേശിക ജൂറി  എന്ന കടമ്പ കടന്നും വേണം. ആ ജൂറിയിൽ ഉള്ളത്  കേരള ജൂറിയിലെ  പി ആർ  ഡി  അംഗങ്ങളും. അങ്ങനെ നിരാശരായ ചിത്രലേഖ ഫിലിം കോഓപ്പറേട്ടീവ്‌കാർ  ഒരു നീണ്ട  ടെലിഗ്രാം  അന്നത്തെ  കേന്ദ്ര വാർത്ത വിനിമയ മന്ത്രി ഇന്ദ്ർ കുമാർ ഗുജ്‌റാളിനു  അടിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ  പുത്തൻ പ്രവണത  ഉൾകൊള്ളുന്ന തങ്ങളുടെ സിനിമയ്ക്കു സംസ്ഥാനത്തു പറ്റിയ  ദുരോഗം, മന്ത്രി യാകുന്നത് മുൻപ്  ഫിലിം സൊസൈറ്റികളുടെ  ഇന്ത്യ ഫെഡറേഷന്റെ ഖജാൻജി ആയിരുന്ന ഗുജ്റാൾ  മനസിലാക്കി സഹായിക്കുമെന്ന്  അവർ കരുതി.

 ടെലെഗ്രാമിന്‌ മറുപടിയോ, സിനിമയുടെ കോപ്പി ചോദിക്കലോ ഡൽഹിയിൽ നിന്ന്  ചി ത്രലേഖക്കാർക്കു കിട്ടിയില്ല .  ആ  വർഷത്തെ വേനൽ കഠിനം തന്നെ ആയിരുന്നു,  അടൂരിനും കൂട്ടാളികൾക്കും . തങ്ങളുടെ സിനിമ) സ്വപങ്ങളുടെ തകർച്ചയുടെ  വേദന, വൈകുന്നേരത്തെ ഒരു ചായ കുടിയിൽ ( തിരുവനന്തപുരം  എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ് പരിസരത്തുള്ള കടയിൽ) അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടിയിരുന്നപ്പോൾ ആണ് അവർ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വാർത്ത റേഡിയോവിൽ കേട്ടത്. "സ്വയംവരം" എന്ന സിനിമ ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു, നാലു ദേശീയ അവാർഡുകൾ വാരിക്കൂട്ടി. നല്ല ചിത്രം, നല്ല നടി , നല്ല സംവിധയകൻ , നല്ല സിനിമാട്ടോഗ്രാഫി  എന്നീ  അവാർഡുകൾ  റൊമേഷ് താപ്പർ ( ചരിത്ര കാരി റോമിലെ താ പ്പറുടെ  സഹോദരൻ) എന്ന സെമിനാർ  എന്ന അതി ബുദ്ധിജീവി മാസികയുടെ പത്രാധിപർ ചെയര്മാൻ  ആയ ജൂറി "സ്വയംവരത്തിനു" നൽകി ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു. നിരാശരായി ചായകുടിച്ചു, താങ്ങളുടെ പരാജയത്തിന്റെ പടുകുഴി അളക്കാൻ ഇറങ്ങി തിരിച്ച ഒരു യുവ സംഘം പിന്നെ പുറകോട്ടു നോക്കിയിട്ടില്ല. അടൂരും , കുളത്തൂരും, കെ പി കുമാരനും, അടങ്ങിയ ആ   കൂട്ടം   മലയാള സിനിമ ചരിത്രത്തിലെ വെള്ളി നക്ഷത്രങ്ങൾ  ആയി, ദേശീയമായും , അന്തർ ദേശീയവും ആയി നില കൊള്ളുന്നു, ഇന്നും.






" സ്വയംവരം " മോസ്കോ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പോയിരുന്നു. ഗുജ്റാ`ളി ന്റെ ഇന്ത്യൻ പ്രനിധി സംഘത്തിൽ   ഞാനും ഉൾപെടുന്നിരുന്നു. മോസ്കോയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച പ്രിന്റ്  ഡൽഹിയിലെ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ  ഓഫീസിൽ  ഉണ്ടായിരുന്നത് എന്ന്  പിന്നീടാണ് അറിഞ്ഞത് ", അടൂർ പറഞ്ഞു.  മന്ത്രി  അടൂരിന്റെ ടെലിഗ്രാം  അന്നത്തെ ജൂറി ചെയർമാനെ ഏല്പിച്ചു. അദ്ദേഹം "സ്വയംവരം" കാണുവാൻ തീരുമാനിച്ചു .പിന്നീടെല്ലാം ചരിത്രം തന്നെ .. അങ്ങനെ ഡൽഹിയിലെ  പുതിയ സിനിമാക്കാരും ബുദ്ധിജീവികളും കൂടി  മലയാള സിനിമയെയും, അടൂരിനെയും ദേശീയ  സംഭവം ആക്കി.

1973 യിൽ നടന്ന ഈ സംഭവം തന്നെ ആണ്, ഡൽഹി മലയാളി അസോസിയേഷനെ, ഒരു ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റി രൂപീകരിക്കാൻ  പ്രേരിപ്പിച്ചതും. സ്വയംവരത്തിനു ശേഷം  എം ടി  യുടെ നിർമാല്യം ഏറ്റവും നല്ല ചിത്രത്തിനും , നല്ല നടനും ( പി ജെ ആന്റണി) ഉള്ള  ദേശീയ ബഹുമതി കിട്ടുകയും  ചെയ്തു.  ഇതെല്ലാം, അന്ന് വളർന്നു  വരുന്ന  പുതിയ ദേശീയ  "ന്യൂ വേവ് "ഇന്ത്യൻ സിനിമാക്കാരുടെ  മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും പിടിച്ചു പറ്റുകയും ചെയ്തു. അത് കൊണ്ട് തന്നെ 1974 ഇൽ  രൂപീകൃതമായ  ഡൽഹി ഫിലിം സൊസൈറ്റി  മലയാള സിനിമയിലെ പുതിയ "സംഭവങ്ങളെ " ദേശീയ  സിനിമ വേദിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്ന ഇടമായി ക്രമേണ മാറി. 70 -80 കളിലെ  മലയാള സിനിയിൽ ഉണ്ടായ എല്ലാ നല്ല ചിത്രങ്ങളെയും, സ്വപ്‌നാടനം , കബനി നദി  ചുവന്നപ്പോൾ, ഉത്തരായനം , എല്ലാം  ദേശീയ മാധ്യമങ്ങയിൽ ചർച്ച ചെയ്യ പെടുവാൻ കാരണം  ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റി ആണെന്ന് നിസംശയം പറയാം. 


ജോൺ അബ്രഹാമും, അന്ന് സുപ്രീം കോടതി  ജഡ്ജി ആയിരുന്ന  വി ആർ  കൃഷ്ണ അയ്യരും ഇരിക്കുന്ന ഒരു അടിയന്തരാവസ്ഥ കാല ഫോട്ടോ മലയാള മീഡിയകളിൽ ഇന്നും ചിലപ്പോൾ കാണാറുണ്ട്. "അഗ്രഹാരത്തിൽ കഴുതക്കു " ദേശീയ പുരസ്‌കാരം നേടിയ ജോണ് ആയിരുന്നു അതിൽ നാം കണ്ടത്, ആ സ്വീകരണം ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റിയുടെ  വാർഷിക സ്വീകരണവും ആയിരുന്നു . " അന്നൊക്കെ ഏകദേശം പത്തോളം അവാർഡുകൾ മലയാള സിനിമകയു ലഭിക്കുമായിരുന്നു. ഞങൾ അവർക്കു അവാർഡിന് ശേഷം പൊതു സ്വീകരണവും, പിന്നീട് ഒരു പാർട്ടിയും നൽകിയിരുന്നു" , യൂ രാധാകൃഷ്ണൻ  മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ ദശയെ ഓർത്തെടുത്തു.

FFSI  യുടെ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ  ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി യായും രാധാകൃഷ്ൻ ണ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാത്രവുമല്ല, വിജയ മുളേ പോലുള്ള ആദ്യകാല ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രവർത്തകർ  ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു വലിയ സുഹൃത്  ബന്ധം ഉണ്ടാക്കാനും  ഡൽഹി മലയാളി സൊസിറ്റി പ്രവർത്തനം വഴി രാധാകൃഷ്ണന് കഴിഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ തലസ്ഥാനത്തെ ഹാബിറ്റാറ്  സെന്ററിലെ വാർഷിക  ഫിലിം ഫെസ്ടിവലുകളുടെ ക്യൂറേറ്റർ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം.

"ദേശീയ ദിന പത്രങ്ങളിലെ   എല്ലാ ക്രിട്ടിക്കുകളും  സൊസൈറ്റിയുടെ  പ്രദർശങ്ങളിലും, സ്വീകരത്തിലും, പങ്കെടുക്കുമായിരുന്നു" ഇപ്പോഴും ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റിയെ  കൊണ്ട് നടക്കുന്ന യൂ  രാധാകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു. ഈ അവസരങ്ങളിൽ ആണ്  ദേശീയ നിരൂപകർ അടൂരിനെയും , അരവിന്ദനെയും, ബക്കറിനെയും, ജോണിനെയും, ടീ വി  ചന്ദ്രനെയും   നേരിട്ട് കാണുന്നതും, അവരുടെ സിനിമ സങ്കല്പങ്ങൾ മനസിലാക്കുകയും ചെയ്തത്. ദി വീക്കിന്റെ  ആദ്യകാല ലേഖന ആയിരുന്ന അനിൽ സാരി അങ്ങനെ ആണ്  ബക്കറിന്റെ  വലിയ ആരാധകൻ ആകുന്നത്.

" ആയിരത്തിൽ അധികം അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റിയിൽ , ടാറ്റ കമ്പനിയിൽ   നിന്ന്   നിന്ന് റിട്ടയർ ചെയ്ത  കോഴിക്കോട്  കാരൻ  ആയ കെ എ നായർ പറഞ്ഞു.  " എൺപതുകളിൽ  മഹാരാഷ്ട്ര രംഗയാനയിലെ  സീറ്റിങ് 850  ആയിരുന്നു. അത് കൊണ്ട്  ആയിരത്തിൽ അംഗ സംഖ്യ  നിറുത്തി. അന്നൊക്കെ എല്ലാ ഷോകളും ഹൌസ്  ഫുൾ തന്നെ ആയിരുന്നു. കാരണം വൈകുന്നേരം  അന്ന്  നല്ല  സിനിമകൾ കാണണമെകിൽ ഞങ്ങളുടെ സൊസൈറ്റിയിൽ തന്നെ വരണമായിരുന്നു."    സൊസൈറ്റിയുടെ സെക്രട്ടറി ആയി ദീർഘ കാലം പ്രവർത്തിച്ച നായർ ഓർമിച്ചു.

എല്ലാ നല്ല സിനിമകളും  ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റിയിൽ എത്താൻ മറ്റൊരു കാരണം അതിന്റെ ദീർഘ കാല പ്രസിഡന്റ് ആയിരുന്ന മാത്ര്ഭൂമിയുടെ ഡൽഹി പ്രതിനിധി  വി കെ മാധവൻ കുട്ടി  കൂടി ആയിരുന്നു.  കാരണം എല്ലാ സംവിധയകരുടെയും , സാഹിത്യ കാരന്മാരുടെയും  ഡൽഹിയിലെ ആതിഥേയ്ൻ  മാധവൻ കുട്ടി ആയിരുന്നു എന്നത് തന്നെ.  " മാധവൻ കുട്ടിയുടെ   ടൈപ്പ് റൈറ്ററിൽ  അടൂർ   ഗോപലകൃഷ്ണൻ കൊടിയേറ്റത്തിന്റെ  പ്രിവ്യു  ക്ഷണ കത്തുകൾ സ്വയം ടൈപ്പ് ചെയ്യുന്നതും, അതിനു ശേഷം  അതുമായി  ഒരു ഓട്ടോ റിക്ഷവയിൽ കയറി പോയി ദേശീയ സിനിമ  നിരൂപകരെ ക്ഷണിക്കുവാൻ പോകുന്നത്   ഞാൻ ഓർക്കുന്നു ", ആ കാലഘട്ടത്തിലെ മാധവൻ കുട്ടിയുടെയും, അരവിന്ദന്റേയും സന്തത സഹചാരി ആയിരുന്ന എഴുത്തുകാരൻ സക്കറിയ  ഓർമ്മിക്കുന്നു. " ശരി ആണ് അങ്ങനെ ഒക്കെ അന്ന് ചെയ്യേണ്ടി വന്നിരുന്നു ", അടൂരും സമ്മതിക്കുന്നു.

മാധവൻ കുട്ടിയുടെ ഓഫീസിൽ  ,സാഹിത്യകാരന്മാരെയും സിനിമക്കാരെയും  സ്വീകരിച്ചു ഡൽഹി ചുറ്റിക്കറങ്ങൾക്ക്  കൂട്ടായി  മറ്റൊരാൾ കൂടി .ഉണ്ട് . മാതൃഭൂമി ഓഫീസിന്റെ അടുത്ത് തന്നെ  ആകാശവാണി യിൽ മലയാള വിഭാഗത്തിലെ മാവേലിക്കര രാമചന്ദ്രൻ, എന്ന മാവേലി.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആതിഥ്യം സ്വീകരിക്കാത്ത  മലയാള സാംസ്‌കാരിക നായകർ ഇല്ല എന്ന്  പറയാം.  ഒറ്റയാനായ  മാവേലി  എല്ലാവരുടെയും സന്തത സഹചാരി ആയിരുന്നു, പ്രേതേകിച്ചു  സിനിമ, സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ. മാവേലി അടൂർ, അരവിന്ദൻ   സിനിമകളിലെ ഒരു എക്സ്ട്രാ അഭി നേതാവ് കൂടെ ആകുന്നത് അങ്ങനെ ആണ്. കാരണം  അവരുടെ ഡൽഹി  സഞ്ചാരത്തിലെയും, ഡൽഹി മലയാളി  സൊസൈറ്റി  പ്രദര്ശനങ്ങളുടെയും നടത്തിപ്പുകാരനായും അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നത് കൊണ്ടാണ്.
ഈയിടെ അടൂർ തന്റെ സിനിമയുമായി ഡൽഹിയിൽ എത്തിയപ്പോൾ  അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ എത്തിയത് 70 കൽ മുതൽ സിനിമയെ പറ്റി  നിരന്തരം എഴുതുന്ന , ഏഷ്യൻ  സിനിമ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിച്ച  ശ്രീമതി ഉമാ വാസുദേവ് ആയിരുന്നു. .." ദിലീപ്  കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഇന്റർവ്യൂ സ്വീക്യുഎൻസ്   തന്നെ "പിന്നെയും" സിനിമയുടെ തീം വെളിവാക്കുന്നു " എന്ന് ഉമാ വാസുദേവ് പറയുന്നു", ...അടൂർ പറഞ്ഞു. ഉമാ വാസുദേവ്, സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ പത്രത്തിലെ  അമിത മാലിക്, ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയിലെ  ഷമീം, ലിങ്കിലെ ജോണ് ദയാൽ , ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിന്റെ  അനിൽ സാരി എല്ലാവരും അടൂരിന്റെ  സുഹൃത്തുക്കൾ തന്നെ . കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമ വഴി ആണ് അവരൊക്കെ മലയാള സിനിമയെ നോക്കി കാണുവാൻ തുടങ്ങിയത്..അതിനു വഴി ഒരുക്കിയത്  ഡൽഹി മലയാളി ഫിലിം സൊസൈറ്റിയും.
 എന്നാൽ ഇതൊന്നും മലയാള സിനിമയെ അന്തർ ദേശീയ നിലവാരത്തേക്കു , ലോക സിനിമയുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കാൻ പര്യാപ്ത മല്ലായിരുന്നു.  അവിടെയാണ്  ലണ്ടനിലെ ഗാർഡിയൻ  പത്രത്തിന്റെ സിനിമ ലേഖകനും,ഇന്ത്യൻ സിനിമയെ ലോകത്തിനു തുറന്നു കാട്ടിയ ഡെറിക് മാൽകം , ഫ്രഞ്ച് മാധ്യമം ലെ മോണ്ട് പ്രതിനിധി മെർക്കൽ എന്നിവരുടെ  എഴുത്തുകൾ ശ്രദ്ധേയം ആകുന്നത്. റേ യെ  മാത്രമല്ല, ഡൽഹി അന്തർ ദേശീയ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലെ ആകർശ്ശകങ്ങൾ ആയി മാറിയ  ആയ അടൂർ, അരവിന്ദൻ, എന്നിവരെ അവർ ശ്രദ്ധി ക്കുവാൻ  തുടങ്ങി; അതിനു ശേഷം അമേരിക്കൻ -  ദി ഫിലിം ക്വാർട്ടർലി  , കാലിഫോർണിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യുടെ ഫിലിം ജേർണലും. സതി ഖന്ന എഴുതിയ അരവിന്ദനെ പറ്റിയുള്ള ലേഖനം , ഫിലിം ക്വാർട്ടർലിയിൽ വന്നത് , ഈ ലേഖകൻ ഇന്നും ഓർമ്മിക്കുന്നു. 
അടൂരിന്റെ ഈ യൂറോപ്യൻ  - മാൽകം-മെർക്കൽ - ഇൻട്രൊഡക്ഷൻ ആണ് അദ്ദേഹത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് അഗീകരിക്കാനും കാരണം. എലിപ്പത്തായതിനു അദ്ദേഹത്തിന് കിട്ടിയ ആ അഗീകാരം, റേ ക്കു മാത്രമാണ്  ഇന്ത്യയിൽ  നിന്ന് കിട്ടിയത്.  അത് കൊണ്ട് തന്നെ ആണ്. അമേരിക്കയിലെ  വിസ്കോസിന് യൂണിവേഴ്സിറ്റി  ഇന്ന് ഒരു അടൂർ ആർക്കിയെവ് ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ളതും.
എലിപ്പത്തായം തോമസ് ഏലീയായുടെ  "സർവൈവേഴ്സ് "മായി സാമ്യം ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നവർക്കുള്ള മറുപടി, തോമസ്  ആലിയ തന്നെ പറയുന്നു.  ഒരു ഇന്ത്യ സന്ദർശന വേളയിൽ ഈ ലേഖകന്റെ  ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരമായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു." ഇന്ത്യയിൽ ഞാൻ കണ്ട സിനിമകളിൽ , "എലിപ്പത്തായം" , നിസംശയമായും ഒരു ക്ലാസിക് തന്നെ ആണ്. ". വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം അടൂർ പറയുന്നു  തന്റെ സിനിമകൾ പുതിയ ആസ്വാദകരെ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു , ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിൽ.  തോമസ്  ആലിയ  തന്റെ മറ്റു ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ സിനിമ പ്രവർത്തകരോടും തന്റെ  "എലിപ്പത്തായം" അത്ഭുതം പങ്കു വെച്ചിരിക്കണം.  "കൊടിയേറ്റവും " തമ്പും " കണ്ട  റേയും, തന്റെ അത്ഭുതവും സന്തോഷവും പങ്കു വെച്ചത് കൊണ്ടും കൂടിയാണ്  മലയാള സിനിമക്കു രണ്ടു ലോകോത്തര സിനിമ സംവിധായകർ  പിറന്നത്. ഏതു നിരൂപകനേക്കാളും, ഒരു മുതിര്ന്ന സിനിമ പ്രതിഭയുടെ വാക്കുകൾ ഒരു സിനിമയെ മഹത്തരം ആക്കു മല്ലോ.

എന്തിനു ഇന്ന് മലയാളി വളരെയേറെ ആസ്വദിക്കുന്ന  വാർഷിക കേരള അന്തർദേശീയ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ നടത്തുന്ന ചലച്ചിത്ര അക്കാഡമിയുടെ രൂപകല്പയും  ഡൽഹിയിലാണ് നടന്നത്. 1982 ഇലെ കേന്ദ്ര ഫിലിം  കമ്മിറ്റിയിൽ , അതും കന്നഡ സാഹിത്യ പ്രതിഭ ശിവരാമ കാരത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ . ഒരു മലയാളിയും  ആ കമ്മിറ്റിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു-അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ. അവരുടെ നിർദേശമായിരുന്നു എല്ലാ സംസ്ഥാനത്തും ഒരു ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി . കേരളവും, കർണാടകവും മാത്രമാണ് ആ നിർദേശം   ഇതുവരെ നടപ്പിലാക്കിയത് എന്നതും ശ്രദ്ദേയം  ആണ്.
 അങ്ങനെ മലയാള സിനിമയുടെ  അതിന്റെ ഉയർച്ചയിലും ഡൽഹിയും, ഡൽഹി ഫിലിം മലയാളി സൊസൈറ്റിയും, അതിലെ ചില വ്യക്തികളും, ചരിത്രപരമായി ഒരു വലിയ പങ്കു വഹിച്ചിരുന്നു.  കേരളത്തിലെ സിനിമാ ചരിത്രകാരന്മാർ വിട്ടുപോയേക്കാവുന്ന  ഒരു വലിയ പങ്ക്.


Thursday, June 22, 2017

The very best review I can get for my book, thanks Saibal

http://www.civilsocietyonline.com/books-authors/tracing-indias-art-cinema/

Wednesday, April 26, 2017


സത്യജിത് റേ ഇൻഡ്യൻ ഫിലിം സൊസൈറ്റിയുടെ , പുത്തൻ സിനിമയുടെ, കാഴ്ച സംസ്കാരത്തിന്റെ,   പിതാവ്

വി കെ ചെറിയാൻ





സ്വതന്ത്രാന്തര ഇന്ത്യയിലെ സിനിമയുടെ മാത്രമല്ല, അതിനു കാരണമായ ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെയും  പിതാവാണ് സത്യജിത് റേ. 1947  ഒക്ടോബർ അഞ്ചാം തിയതി സത്യജിത് റായ്‌യും കൂട്ടരും ചിദാനന്ദ ദാസ് ഗുപ്റ്റയുടെ ഗാരേജിൽ  കൂടുമ്പോൾ അത് കൽക്കട്ട ഫിലിം സൊസൈറ്റിയുടെ ആരംഭം മാത്രമല്ല,  ഒരു പുതിയ രാജ്യത്തിൻറെ യുവാക്കളുടെ സിനിമ എന്ന മീഡിയത്തിലേക്കുള്ള കാൽവെയ്‌പും കൂടിയായിരുന്നു.  1956 യിൽ  റേ തന്റെ സിനിമ "പഥേർ പാഞ്ചാലി "യുമായി രംഗ പ്രവേശം ചെയ്തത്, ബംഗാളി സിനിമയിലോ, ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലോ അല്ല, ലോകസിനിമയിലേക്കു തന്നെ ആണ്. . അതിനു അദ്ദേഹത്തിന് പ്രചോദിപ്പിച്ചത് , താൻ  തന്നെ രൂപം കൊടുത്ത ഫിലിം സൊസിറ്റി പ്രസ്ഥാനം തന്നെ.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ  കല എന്ന് ലെനിൻ വിശേഷിപ്പിച്ച സിനിമ സ്വന്തം ഭാഷ കണ്ടു പിടിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന  കാലത്താണ്  റേ ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ആകര്ഷകന് ആകുന്നതും, ലോക സിനിമകൾ കണ്ടു തുടങ്ങുന്നതും.  അതുവരെ വെറും "തറ" എന്ന് പൊതുവെ കരുതിയിരുന്ന ഈ മാധ്യമത്തെ എങ്ങനെ മറ്റു കല കളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു, ഇന്ത്യയ്‌ക്ക്‌ടെ പാരമ്പര്യ "കഥ പറച്ചിൽ" സംസ്കാരവുമായി   കൂട്ടി യോജിപ്പിച്ചു എന്നതായിരുന്നു റേയുടെ അന്നത്തെ അന്വേഷണം . അതിനു അദ്ദേഹം കണ്ടു പിടിച്ച  മാർഗമായിരുന്നു  ഫിലിം സൊസൈറ്റിയും അതിനു ചുറ്റും വളര്ന്നു വന്ന ഒരു നല്ല സിനിമകളുടെ കാഴ്ച്ചയുടെ സംസ്കാരവും.

നാല്പതുകളിൽ മുതൽ സിനിമയെടുക്കാൻ തുനിഞ്ഞു ഇറങ്ങിയ റേ , തന്റെ വീടും ലോകവും എന്ന ടാഗോറിയൻ  കഥാ സ്ക്രിപ്റ്റ് ടോളിവുഡ്  തിരസ്കരിച്ചിട്ടും തന്റെ ആവേശം കുറയാതെ സിനിമ സംരഭങ്ങളിൽ തുടർന്ന് പോയിരുന്നു. ഹരിസാധൻ  ദാസ് ഗുപ്ത എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി ഫിലിം മേക്കർ ഹോളിവുഡിൽ നിന്ന് തിരിച്ചെത്തിയത്  റേയുടെ ആവേശത്തെ ഇരട്ടിപ്പിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് ഫിലിം മേക്കർ ആയ റെനോർ  തന്റെ "നദി" എന്ന സിനിമയ്ക്കു  വേണ്ടി  കല്കട്ടയുടെ പ്രാന്ത പ്രദേശത്തു എത്തിയത് റേയുടെ സിനിമ ആവേശത്തെ വർധിപ്പിച്ചു. ആയിടെ താൻ  പണിയെടുത്തിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് പരസ്യ കമ്പനി അദ്ദേഹത്തെ ലണ്ടനിലേക്ക്  അയച്ചു. അവിടെ കണ്ട നിയോ-റീലിസ്‌റ്  സിനിമകൾ. പ്രതേകിച്ചു  ഇറ്റാലിയൻ  വിക്ടോറിയ ഡി സി ക്കയുടെ " സൈക്കിൾ കള്ളന്മാർ" എന്ന  രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ  സാമൂഹ്യ പ്രശനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത സിനിമ റേ യെ പിടിച്ചു കുലുക്കി.  മാത്രവുമല്ല ലോണ്ടനിൽ മൂന്നു മാസം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം 90  ഇൽ പരം ലോകോത്തര സിനിമകൾ കണ്ടത്രേ. ഈ ലോകോത്തര സിനിമകളുടെ കാഴ്ചയാണ്  അദ്ദേഹത്തെ ടാഗോർ കൃതിയുടെ സിനിമ ആവിഷ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ബിഭൂതി ഭൂഷൻ ബാനർജിയുടെ  ഒരു ദരിദ്ര കുടുംബത്തിന്റെ കഥ പറയുന്ന "പഥേർ പാഞ്ചാലിയിൽ" എത്തിപ്പിച്ചത്.


കാഴ്ചയുടെ    സംസ്കാരം അദ്ദേഹം ഒരു നിധി പോലെ അദ്ദേഹം കൊണ്ട് നടന്നിരുന്നു.  പതിനഞ്ചാം  തവണ അദ്ദേഹം  " ബാറ്റിൽ ഷിപ് പൊട്ടൻകിൻ" കണ്ടപ്പോൾ എന്ന  നിശബ്ദ സിനിമയ്ക്കു  സ്വന്തം സംഗീത (എൽ പി )  ശേഖരത്തിൽ നിന്ന്  പശ്ചാത്തല സംഗീതം നൽകുകയുണ്ടായി. അത് കേട്ട എയ്‌സെൻസ്റ്റീൻ  മ്യൂസിയം ക്യൂറേറ്റർ അദ്ദേഹത്തോട് ആ സംഗീതത്തിന്റെ  കോപ്പി ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. പക്ഷെ അത് എന്റെ മഹാനായ ഫിലിം മക്കറിനോടുള്ള ആദരവ് മാത്രം ആയിരുന്നു എന്നും..ആ എൽ പി കൽ പിന്നീട് അതുപോലെ വെച്ചിരുന്നില്ല  എന്നും റേ പറയുക യുണ്ടായി. അടൂരിന്റെ "കൊടിയേറ്റം" കണ്ടു സിനിമ ഹാളിൽ ഒരു ഖന ശബ്ധക്കാരൻ വീണ്ടും  വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചത്രേ.  അത് മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല , റേ തന്നെ എന്ന് അടൂർ പറയുന്നു.  നല്ല സിനിമയുടെ കാഴ്ച യുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപാകസകൻ  തന്നെ ആയിരുന്നു ആ ലോകോത്തര സിനിമ സംവിധായകൻ. 


തന്റെ ആദ്യ സിനിമകയു ശേഷം താൻ തന്നെ നേതൃത്വം കൊടുത്ത കൊൽക്കത്ത ഫിലിം സൊസൈറ്റിയിലേക്കു അദ്ദേഹം തിരിച്ചു പോയില്ലെങ്കിലും  അതിന്റെ അൻപത്തി ആറിലെ പുനർജനിയിലും , അൻപത്തി ഒൻപതിൽ രൂപീകൃതമായ  ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഫിലിം സൊസൈറ്റിയുടെ തുടക്കം  മുതൽ  തന്റെ ജീവ അവസാനം വരെ  പ്രസിഡന്റ് ആയും അദ്ദേഹം ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ജീവാൽമാവ് ആയി തുടർന്ന് പോയിരുന്നു. റേ പ്രസിഡന്റ് ആയതു കൊണ്ടാണ്  ഇന്ദിര ഗാന്ധി അതിന്റെ ആദ്യ  വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ആയതു തന്നെ. അതുപോലെ  റേയുടെ  ഒരു കത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ആണ് ഇന്ദിര ഗാന്ധി എന്ന വാർത്ത വിനിമയ മന്ത്രി ഫെഡറേഷന്  ഫിലിം സെന്സര്ഷിപ് ഒഴിവാക്കി കൊടുത്ത്. റേ  യുടെ വാക്ക് അവസാന വാക്കായി ആണ് ഇന്ദിര ഗാന്ധി  സിനിമയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കണ്ടിരുന്നത്

റേയുടെ തന്നെ ആദ്യ സിനിമ  ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ  ഒരു സുവർണ രേഖയായി തുടരുന്നു. രണ്ടു വര്ഷം മുൻപ് ആറുവത് തികഞ്ഞ പഥേർ പാഞ്ചാലി , ഇന്നും നല്ല സിനിമയുടെ  കാഴ്ചയുടെ സംസ്കാരത്തെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു.  1956  ൽ ലോകം ശ്രദിച്ച, കാനിൽ  സ്പെഷ്യൽ ബഹുമതി നേടിയ ഈ ചിത്രം  ഉയർത്തിവിട്ട നല്ല സിനിമ സംസ്കാരം, തന്നെ ആണ് 59 ഇൽ ഫെഡറേഷന്റെ തന്നെ സംഘ) നത്തിനു കാരണം. അന്നത്തെ സർക്കാരിന്റെ സിനിമ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപഞ്ജാതാവ് ആയിരുന്ന  മാറി  സേട്ടൻ എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സിനിമ വിദഗ്‌തയുടെ  ഒരു റിപ്പോർട്ടിൻ പ്രകാരം ആണ് ഇന്ദിര ഗാന്ധി യുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ ഫെഡറേഷൻ സംഘടിപ്പിക്ക പെട്ടത്.  ഇതേ   മാറി സേട്ടൻ തന്നെ ആണ് റേയുടെ  ആദ്യത്തെ ജീവിത കഥ എഴുതിയ തും. റേ , ഇന്ദിര ഗാന്ധി, മറി സേട്ടൻ  ഈ കൂട്ടു  കെട്ടു  ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിനെ അന്നത്തെ യുവാക്കളുടെ ഹര മാക്കി മാറ്റി എന്ന് പറയാം.
 
പഥേർ പാഞ്ചാലി കാണിക്കാത്ത ഫിലിം സൊസിറ്റികൾ അറുപതുകളിലും എഴുപതുകളിലും എൺപതുകളിലും,ഇന്നും ഉണ്ടോ എന്ന് തോന്നുന്നില്ല . അത്ര പ്രാധാന്യത്തോടെ ആണ് ആ സിനിമയെ ഇന്നും കാണപ്പെടുന്നത്. 
എന്തിനു പറയണം,  ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ എത്തിയ,  പിന്നീട് സിനിമ നിർമിച്ച റേയുടെ സിനിമ കാണിച്ചാണ് ഈ പ്രസ്ഥാനം  തന്നെ അൻപതുകയിലും, അറുപതുകളിലും   മുന്നോട്ടു പോയത്.  സമാന്തര സിനിമ ഈ രാജ്യത്തു ഉണ്ടാകാൻ കാരണവും ഈ സിനിമ തന്നെ ആണ്. ന്യൂ വേവ്  ഇന്ത്യൻ സിനിമയും റേയും ചേരുന്നു പോയില്ലെങ്കിലും.. ആ ന്യൂ വേവ് റേ ക്കു ശേഷമേ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നുള്ളു.  അതാണല്ലോ,  റേ ജീവിത അവസാനം വരെ സിനിമ നിർമിക്കുകയും..പല ന്യൂ വേവ് കാരും  ഒന്ന് രണ്ടു സിനിമയ്ക്കു ശേഷം സിനിമ എടു ക്കാതെ  പ്രഭാഷകരായി ജീ വിതം നയിക്കുന്നതും.   ഇന്ത്യൻ ജനതയെയും  അവരുടെ സിനിമ അഭിരുചിയെയെയും  ഇത്രയേറെ സ്വാധീനിച്ച ഒരു സിനിമാക്കാരൻ ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്ന് സംശയം ഇന്നും നില നില്കുന്നു. ലോകോത്തരം എന്ന് വിശേഷയ്പ്പിക്കാവുന്ന ഒരു സിനിമ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവായി    അദ്ദേഹം ഇന്നും നില നില്കുന്നു, മരിച്ചിട്ട് ഇരുപത്തി അഞ്ചു വർഷത്തിന് ശേഷവും.

റേയുടെ ആദ്യ സിനിമയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പുണെ ഫിലിം ഇന്സ്ടിട്യൂട്ടിൽ  സിനിമ സംവേദനം പ്രൊഫ് സതീഷ് ബഹാദൂർ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത്.  ഇന്നും  അമ്പതു ലോകോത്തര സിനിമകളിലെ  ലിസ്റ്റിൽ , അതും ബ്രിട്ടീഷ് ഫിലിം  ജേർണൽ  സൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ടി ന്റെ  പട്ടികയിൽ ആ സിനിമ സ്ഥാനം പിടിക്കുന്നു.  നല്ല സിനിമയുടെ കാഴ്ചയുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെ സുവർണ രേഖയായി റേയുടെ സിനിമ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. റേ  ഇന്ത്യയുടെ നല്ല സിനിമയുടെ മാത്രമല്ല,  ഫിലിം സൊസിറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവും ആയി ചരിത്രത്തിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.


 Written for Chelavoor Venu and the FFSI Keralam's publication.